Cookie wall i abonament „pur”: zapłacić zamiast się zgodzić
Zgoda albo zapłata – model przyjął się na stronach informacyjnych i jest prawnie najbardziej spornym punktem w całej dziedzinie zgody. W 2024 roku Europejska Rada Ochrony Danych zajęła w tej sprawie stanowisko.
Pomysł jest prosty: kto nie chce reklamy opartej na śledzeniu, płaci miesięczną kwotę. Kto nie chce płacić, wyraża zgodę. Alternatywa ma sprawić, że zgoda pozostaje dobrowolna.
Spór dotyczy tego, czy płatna alternatywa rzeczywiście tworzy swobodę wyboru – czy tylko wycenia prawo podstawowe.
Twardy cookie wall
Najpierw przypadek klarowniejszy: strony w ogóle nie da się otworzyć bez akceptacji i nie ma innej możliwości. Ta forma uchodzi za niedopuszczalną – Europejska Rada Ochrony Danych wyraźnie ją odrzuciła już w 2020 roku. Powodem jest zakaz wiązania: dostęp zostaje powiązany ze zgodą, której dostęp nie wymaga.
Pytanie kontrolne przy modelu „zapłać albo zgódź się”
Stanowisko z 2024 roku
Europejska Rada Ochrony Danych wypowiedziała się w kwietniu 2024 roku o dużych platformach. Główna teza: u bardzo dużych dostawców wybór między zgodą a zapłatą z reguły nie wystarcza. Wymagana jest trzecia możliwość – bezpłatny dostęp bez reklamy behawioralnej, na przykład z reklamą wyłącznie kontekstową, dopasowaną do treści strony, a nie do osoby przed ekranem.
Stanowisko dotyczy wyraźnie dużych platform. W przypadku mniejszych dostawców sytuacja jest mniej jednoznaczna, a krajowe organy oceniają ją różnie.
Gdzie pytanie ma znaczenie praktyczne
- Serwisy redakcyjne finansowane reklamą – pierwotny przypadek i najczęściej badany.
- Zwykłe strony usługowe raczej nie: gdzie nie ma finansowania reklamą, brak powodu do wiązania.
- Organy publiczne w ogóle: płatny dostęp do informacji urzędowych nie jest dopuszczalną alternatywą.
Kto rozważa ten model, powinien wliczyć wysiłek, jaki za sobą pociąga: drugą wersję techniczną serwisu całkowicie bez śledzenia, obsługę płatności, ścieżkę rezygnacji i udokumentowanie, jak powstała kwota. Przy mniejszych serwisach droga przez czyste, symetryczne pytanie o zgodę jest z reguły znacznie tańsza.